18 Kasım 2017 - Cumartesi

Şu anda buradasınız: / AKAİDLE İLGİLİ SORULAR VE SORUNLARAKAİDLE İLGİLİ SORULAR VE SORUNLAR

AKAİDLE İLGİLİ SORULAR VE SORUNLARAKAİDLE İLGİLİ SORULAR VE SORUNLAR

 Soru 154: Acele şeytandan mıdır?

Cevap 154: Bu konu ile ilgili olarak Rasulullah (s.a.s)’ın şu sözünü aktaralım:

 “...Abbas ibni Sehl bin es-Sadi babasından oda dedesinden dedi ki:

Rasulullah (s.a.s.) dedi ki:

“Teenni (düşünerek hareket etmek) Allah’tan; acelecilik şeytandandır.”1

 Bu hadisin bir benzeri ise şöyledir:

“... Enes’in bildirdiğine göre Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

“Teenni (dikkatli ve temkinli hareket etmek) Allah’tan; acele etmek ise şeytandandır...”2

Hadisin kaynaklarına müracaat ettiğimiz de hadisin bazı muhaddislere göre zayıf, bazılarına göre hasen, bazılarına göre ise sahih olduğunu görüyoruz. Hadis Sehl bin Sa’d  Tarkiyle zayıf olabilir ama; Heysemi (rh.a.) belirttiği gibi Enes yoluyla sahih gelmiştir.

Dolayısıyla Enes  (r.a.)’in yoluyla gelen hadisi ölçü aldığımızda hadisle amel etme noktasında bir sorun kalmaz. Yalnız akla gelen bir soru var; her işte mi acele etmek şeytandandır? Bu sorunun cevabını önderimiz Rasulullah (s.a.s.)’ın ağzından aktaralım:

“... Ameş dedi ki:  Ben o (akranım olan)ların  Mus’ab b. Sa’d’ın babası (Sa’d b. Ebi Vakkas)’dan  rivayet ettiklerini duyduğum; benim de ancak Peygamberden  geldiğini bildiğim bir rivayete göre; Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

“Ahiret amel(ler)i dışında (kalan) her işte teenni (elden bırakılmamalıdır)”3        

Rasulullah (s.a.s.) bize hangi işlerde acele edeceğimizde ifade etmiş şu hadiste de sarih olarak şu işleri beyan etmiştir:

“... Ali Bin Ebi Talib’den Nebi (s.a.s.) dedi ki:

“Ya Ali Üç şeyi geciktirme! Vakti giren namazı; hazırlanan cenazeyi ve Kufuvunu (dengini) bulduğun kocasız kadını (evlendirmeyi).”4             

Ahiret işlerinde acele edilmesi gerektiğini Rasulullah (s.a.s) bize emretmiştir.  Ama Maalesef şeytan insanları kandırmış onları dünya işlerine aciliyetle dalan, ahiret işlerine ise ağır davranan bir anlayışa insanları davet etmiş insanlar da bu daveti kabul etmişlerdir. İşgal edilmiş İslam topraklarına Allah’ın hükmünün gelmesinde ağır davrananlar Demokrasinin gelmesi için jet hızıyla hareket etmektedirler.  Bundan Allah’a sığınırız. Netice itibariyle Mü’minlerin dünya işlerinde teenni ile ahiret işlerinde ise acele davranması esastır.

Soru 155: Esnemek şeytandan mıdır ve şeytan kişinin içine girer mi?

Cevap 155: Esnemenin şeytandan olduğu  Kesin bir şekilde Rasulullah (s.a.s.)’dan bize ulaşmıştır. Konu ile ilgili hadis şöyledir:

“... Ebu Hureyre (r.a.)’dan Nebi (s.a.s.) dedi ki: 

Esnemek şeytandandır. Sizden biriniz esneyeceği zaman gücü yettiği kadar onu karşılayıp reddetsin. Çünkü sizin biriniz(esnerken aşırı giderek) haaa deyince, şeytan güler.”5      

Bu hadisin şerhinde şunlar kaydedilmiştir.

“Tesâub: Esnemektir.  Bunun şeytandan olması çene adalelerine dolan buharlardan neşet ettiği ve nefse ağırlık, gaflet ve tembellik verdiği içindir.  Bütün bunlar şeytan vasıtasıyla olur. Zira nefse şehvetlerini ziynetli (süslü) gösteren odur. Bundan dolayı esnemek şeytana izafe edilmiştir. Esnemenin mümkün olduğu kadar önüne geçmek, ona sebeb olan şeylerden sakınmakla olur. Esnemeye sebep yenilen, içilen şeylerle mideyi fazla doldurmaktır. Esnemeye tamamıyla engel olmak elde değilse de, esnerken elle ağzı kapamak mümkündür. Onun için de emir buyrulmuştur. Bundan murad şeytanın arzusuna mani olmaktır. Çünkü şeytan esneyen insanın suratını çirkinleştirmeye ve ağzından içeri girmeye çalışır.”6        

Hadisin şerhinde de belirtildiği üzere şeytan insanın esnemesini kollar ki ağzından içeri girip orada gecelesin. Bu konu ile ilgili şu hadisi zikredelim:

“... Abdurrahman b. Ebi Said’den O’da babasından naklen rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.s.):

‘Biriniz esnediği vakit eliyle(ağzını)tutsun’ Çünkü şeytan girer.”7

Bu hadiste şeytanın insanın içerisine girebileceğine bir delildir. Rasulullah (s.a.s.) söylediği şekilde amel etmek kişiyi şeytanın şerrinden koruyacaktır.

Soru 156: Şeytanın gözleriyle veya gözüyle bakan insanlar olabilir mi?

Cevap 156:  Bu konuda Mücadele suresi 18. ayetinin nüzul sebebi olarak zikredilen hadis konumuza ışık tutacaktır. Hadis şöyledir:

“....İbn Abbas’dan dedi ki:

Rasulullah (s.a.s) odalarının birinin gölgesinde yanın da müslümanlardan bir grup (la) Onların gölgeleri küçülüp çekilinceye kadar (oturdular)

(Ravi) dedi ki:

Bunun üzerine (Rasulullah) (s.a.s.) dedi ki:

Size birazdan bir insan gelecek, size şeytanın gözleriyle bakacak. Size geldiği vakit onunla konuşmayın.

(Ravi) dedi ki:

Bunun üzerine mavi (gözlü) adam geldi. Rasulullah (s.a.s.) onu çağırarak onunla konuşup dedi ki:

Sen ve isimlerini söyleyeceğim filan ve filanlar niçin ve hangi sebepten ötürü bana küfrediyorsunuz?

(Ravi) dedi ki:

Adam gidip onları çağırdı akabinde onlar Allah’a yemin ederek ona (Rasulullah)  (s.a.s.) özür beyan ettiler.

Bunu üzerine Allah Azze ve Celle:

‘Ona Yemin ettiler tıpkı size yemin ettikleri gibi.  Ve Onlar hesap ediyorlardı’ ayetini indirdi.”8 

Bu hadislerde Rasulullah (s.a.s)’a gelen adamı şeytanın gözleri ile bakan biri olarak nitelendiriyor.

Hadisin zahirinden hareketle şeytanın gözleri ile bakan kişilerin olduğunu söylemek mümkündür. Şuayb el-Arnavuti Ahmed b Hanbel (rh.a.)‘in Musned’ine  yaptığı tahkikte (4/48) de2147 nolu  hadisin tahkikinde İmam Sindi’den Hadisin “şeytanın gözleri ile bakan” sözü hakkında şunları  söylediğini kaydetmiştir:

“Onun yaratılışının bir şeytan (gibi )olduğu (noktasında) kinayedir. Veya  (bundan) murad Onun gözlerinin şeytanın yaptığı işlere tabii olmasıdır. Bundan dolayı şeytanla ilişkilendirilip izafet yapılmıştır.”

İmam Sindi (rh.a.) de dediği gibi olması mümkündür. Yani Rasulullah (s.a.s.) burada bir kinaye kullanmıştır.  Türkçe’de de kullandığımız deyimlerden biridir ki; çok kötü bir adama “şeytan gibi adam” denildiği gibi. Hâlbuki adamın burada zihniyet olarak kötü düşünmesi kötülük noktasında şeytanla özleştirilmiştir. Bu da onun gibi bir şeydir.

Mücadele suresinin  tefsiri  sadedinde, Elmalılı Hamdi Yazır (rh.a.) şunları kaydetmiştir:

 “Suddi ve Mukatil’den naklolunan rivayette ise isim tasrih olunarak, o gelen adamın gök gözlü, esmer, kısa boylu hafif sakallı Abdullah İbn Nebtel namında birisi olduğu ve veçhi meşruh üzere arkadaşlarıyla beraber yemin ettikleri ve onun üzerine bu ayetin indirildiği nakledilmiştir. Bunları ceminde münafat olmadığından burada surenin nihayetine kadar bu sebeble nazil olmuş bulduğu söylenebilir. Alusi’nin zabtettiği üzere İbn Nebtel (....)  İbn haris Kays-ı Ensariyi Evsî’dir. İbn Kelbi ve Belâzuri, bunu münafıklar miyanında zikretmişler. Ebu Ubeyde de, Sahabeden saymıştır. İbni Hacer de, bunun tevbe ettiğine muttali olduğunu söylemiştir. Kamus sahibinin,”Abdullah İbn Nebil,Keemîr minelmünafikin” dediği de bu veya başka birisi olma(sı) muhtemeldir.”9      

İnsanların içindeki hissiyatlarının en çok his edildiği noktaları gözleridir. İnsanın sevinçi, kızgınlığı, kini vb. şeyleri gözlerine bakılarak anlaşılabilinir.

Neticede bakışları şeytanın bakışlarına benzeyen insanı rahatsız eden bakışlara sahip kimseler bulunur. Burada şu hakikatte ortaya çıkar ki şeytanın bakışları insanı rahatsız eder bir yapıdadır. Allah-u Âlem bi’s-Sevab.

Soru 157: Cehennemin ateşten elbisesini ilk giyen şeytan mı olacak?

Cevap 157: Bu konu ile ilgili elimizde bir hadis mevcuttur. Yalnız hadisin ravilerinden  Ali b. Zeyd  cumhur ulemaya göre zayıf az sayıda ulemaya göre saduk  olduğundan  hadisin hükmü çoğunluğa göre zayıf diğerlerine göre hasen ile sahih arasında bir  hükümle  değerlendirilmiştir. Hadisi zikredelim:

“...Enes b. Malik den Rasulullah (s.a.s.) dedi ki:

Ateşten elbiseyi ilk giyen kimse iblistir. Onu (başından geçirip) kaşlarının hizasına koyacak ve arkasından çekecek. Onun  zürriyetine ondan  sonra (böyle yapacak)’dır.

Ve O (İblis) seslenerek:

(Yetiş ey) helak (ım yok oluşum). (Arkasından onun zürriyeti) seslenerek:  (yetiş ey) helakimiz (derler) 

Abdussamed dedi ki:

Bunu iki kere söylerler ta ki ateşin üzerinde duruncaya kadar bunun akabinde derler ki: (İblis yetiş ey) helak(ım) (zürriyeti der ki): (yetiş ey) helakimiz.

Bunun üzerine onlara denir ki:

Bu gün bir kez helakı (ölümü) çağırmayın. Helakınızı çokça çağırın.”10

Bu hadisten anlaşılan odur ki cehennemliklere giydirilecek ateşten bir elbise olacaktır. Cehennem ateşinin sıcaklığının yanın da bir de yanan bir elbise azab üstüne azab; bu ateşten Allah’a sığınırız. Şeytan ve taraftarları o ateşten kurtulmak için helak olmayı yani ölmeyi isteyecekler ama ölüm kendilerine yetişip kurtaramayacak. Çünkü ölüm öldürülmüş her canlı bulunduğu yerde ebedi kalmak üzere yerleştirilmiştir. Allah’ın azabından bağışlamasına sığınırız...

                 Bu hadiste geçen ayet Furkan suresi 14. ayettir. Konu ile ilgili olarak İbn-i Kesir (rh.a.) tefsirine müracaat edebilirsiniz.

Soru 158: Şeytanın su üzerinde bir tahtının olduğu doğru mudur?

Cevap 158: Bu konu da elimiz de sahih bir hadis mevcuttur. Hadis şöyledir:

“... Ebu Sufyan’dan, O da Cabir’den naklen rivayet etti (şöyle demiş):  Rasulullah (s.a.s):

Gerçekten iblis tahtını suyun üzerine koyar. Sonra çetelerini gönderir. Bunların ona derece itibariyle en yakın olanı, en büyük fitne çıkaranıdır. Bunlardan biri gelerek. Şöyle  şöyle  yaptım, der.

O da:

Hiç bir şey yapmamışsın, der.

Sonra biri gelerek onu karısıyla birbirinden ayırmadan bırakmadım, der.  Bunu kendisine yaklaştırır ve:

Sen ne iyisin, der.”11      

Said Havva (rh.a.) İmam Nevevi  (rh.a.)’nin bu hadisle ilgili olarak şöyle dediğini nakleder:

“Hadiste taht ile kastedilen, şeytanların krallarının tahtıdır. Bunun da anlamı şeytan Kralın tahtını denize kurması ve oradan yeryüzünün değişik bölgelerine guruplar göndermesidir.”12

Dipnot

1- Tirmizi (3/411) K: Birr ve’s-Sıla bab:65 Hdsno: 2081 Hadis Garibdir.

2- (İbni Hacer Metalibul Aliye(3/344)k. Birr ve ‘s Sıla Bab:- Hdsno: 28120 Busiri ravilerinin güvenilir olduklarını söylemişlerdir.

Ebu Ya’la el Mavsili Musned(3/ 443) Hdsno: 4240

Heysemi Maksadu’l Aliye(3/48) K. Edeb Bab:612 Hdsno: 1070

Heysemi Mecmeu’z- Zevaid (8/43) K. Edeb Bab:1-7 Hdsno:12659 Ebu Ya’la rivayet etmiştir Ricali Sahihin Ricalidir.

Deylemi Musnedi Firdevs(2/78)Hdsno:2440

Beyhaki Şuabu’l-İman (4/89) Bab:33  Hdsno:4367(Darul Kutubul İlmiyye baskısı)

Beyhaki Şuabu’l-İman(6/211) Bab:33 Hdsno:40580 <isnadı Hasen(Mektebetu’r-Ruşd baskısı)

Elbani Silsiletul Ahadisu’s-Sahiha(4/404)Hdsno:1795 Ben derim ki: Bu isnad Hasendir. Ricali Sikattır. Sahihaynın ricalidir. Said bin Sinan Hariç O da Hasenul Hadistir...)

Kenzul Ummal(3/44) Hdsno:5671-5672-5830

İmam Munziri Terğib ve Terhib(2/422) hdsno:2325

Sahihi Camiu’s-Sağir(1/578) Hdsno:3011=Hasen

Acluni Keşful Hafa (1/338) Hdsno: 943 Bu hadisin bir çok şahidini zikretmiştir.

Kurtubi el-Camiu Li Ahkamil Kur’an (19/368) Hucurat suresi 6. Ayeti tefsirinde bknz.

Busuri İthaful Hayratu’l- Mehare(7/378)K.Edeb bab:4 Hdsno: 7078

İmam Munziri Feydu’l-Kadir(3/366) hdsno:3390 Zayıf remziyle&İmam Tabarani Mekarimu’l-Ahlak (sh/19) Hdsno: 27)

3- (Ebu Davud (16/14) K.Edeb bab:10 Hdsno:4810& Vek’i Bin Cerrah K. Zühd(2/523) bab: 37 Hdsno: 261 & Beyhaki Şuabu’l İman (13/167-8) Hdsno:10120 İsnadı zayıf Hz.Ömer(r.a)’in sözüolarak.& İmam Ahmed Bin Hanbel K . Zuhd(1/176) Hdsno: 623 Hz. Ömer(r.a)in sözü.&İbn Hacer Askalani Metalibu’l Aliye(3/205) K. Rikak Ve Zuhd bab: Hdsno: 3264 Ömer(r.a) sözü olarak.& Ebu Ya’la el Mavsili Musned(1/332) Hdsno:788 Sa’d bin Ebi Vakkas’dan Oda Rasulullah(s.a.s)den.&Hakim Mustedrek(Sh/52) K.İman Bab :93 Hdsno:221 Ameş (rh.a) Nebi (s.a.s) den bir naklidir.& Elbani Silsiletul Ahadisu’s-Sahiha (4/403) Hdsno:1794&İmam Munziri Terğib ve Terhib(4/146) Hdsno:4917) Ameş(rh.a)den.&Deylemi Musned(2/76) Hdsno:2427)

4- Tirmizi (1/ 138) K. Salât Bab:127) hsdno: 17 not: Yunus Emre yayınlarından çıkan bu eserin tercümesin de hadislerin yerleri karıştırılmıştır. Buna dikkat edelim.

5- Buhari (7/3078) K. Bed’il’-Halk bab:11 Hdsno: 96&Muslim (11/465-6) k. Zuhd ve Rekaik bab:9 hdsno:56& Ebu Ya’la el- Mavsili Musned(5/468) Hdsno:6425& İbni Hibban (4/43) Hdsno: 2351-2352)

6- Muslim Terceme ve Şerhi (11/4679) Ahmed  Davudoğlu Sönmez Neşriyat

7- Muslim(11/466)K.Zuhd ve’r’Râkaik bab:9 Hdsno: 58& İbni Hibban (4/44) Hdsno:2353 = “Elini ağzını üzerine koysun”lafzıyla

8- Ahmed b. Hanbel (1/267) Hdsno:2407 & Ahmed b. Hanbel Şuayb el-Arnavuti Tahkiki(4/231)Hdsno: 2407 İsnadı hasendir. A.e.g(4/48) Hdsno:2147& Bezzar Keşfu’l estar(3/74-75) K.Tefsir. Bab:- Hdsno:2270 Not: İbn Abbas dedi ki: Rasulullah (s.a.s.) dedi ki: Şeytanın gözleriyle bakan bir adam yanınıza girecek bunun üzerine mavi (gözlü) bir adam girdi ve dedi ki: “-Ya Muhammed Ne sebeten ötürü bana küfrediyorsun veya sebepten bana sövüyorsun? (ravi)dedi ki: (adam) yemin etti. Bunun üzerine şu : “ Yalan üzerine yemin ediyor ve onlar biliyorlar” ayeti sonuna kadar indi.” Ahmed b Hanbel (4/17-18) Hdsno:2147 Ahmed  şakir Tahkiki Hadise İsnadı sahih demiştir. Buradaki “-Ya Muhammed neden bana küfrediyorsun..” lafzının münafık olan Mavi gözlü adama  aid olmasının hata olduğunu söylemiştir. Doğrusunun Bu sözlerle Rasulullah (s.a.s.) onu ve arkadaşlarını itham etmiştir. Onda yalan yere yemin ederek kendini töhmetten beri kılmaya çalışmıştır.(demiştir.) Aynı sözlere yakın olarak Abdurrahman el Benna(rh.a.) Fethu’l-Rabbani adlı Musned çalışmasında (3/3255) K.Tefsir bab: 48/2 Hdsno:8787 hadisin şerhi babında  aynı şeyleri zikretmiştir. İbni Kesir (rh.a.) Tefsirinde(11/87)  Aynı hadisi zikretmiştir. İmam Zehebi tefsirinde(2/805) aynı hadisi Mucadele suresinin tefisirinde zikretmiştir. Heysemi Mecmeu’z –Zevaid(7/260-1) K.Tefsir bab:57 Hdsno:11407&11408 Ahmed ve Bezzar rivayet etmiştir bütün ricalleri Sahihin ricalidir.& Beyhaki Daleilu’n-Nubuvve (5/282)& Hâkim Mustedrek(sh/747)K.Tefsir Bab:1477 Hdsno:3847&İmam Vahidi Esbabu’l-Nuzul(sh/345) çev: Necati Tetik, Necdet Çağıl İhtar y.) 

9- Hak Dini Kur’an Dili (7/431-2) Yenda y.

10- (Ahmed b. Hanbel (3/152) Hdsno:12564(isnadı zayıftır.& Ahmed B. Hanbel  Musned Şuayb Arnavuti Tahkiki (20/15) Hdsno:12536=Hadise  zayıf hükmünü vermiştir. Bezzar Keşful Estar(4/183) Kitabu Sıfatul Cehennem bab:- Hdsno:3495&Heysemi Mecmau’z-Zevaid (10/719) K. Sıfatun Nar Bab:9 Hdsno: 18611= Ahmed ve Bezzar rivayet etmiştir. İkisininde ricalleri sahihin ricalidir. Yalnız Ali b. Zeyd hariç Oda güvenilirdir. Not: İmam Heysemiye göre Hadis sahihdir. İmam Tirmizi de Ali bin Zeyd’i Saduk saymıştır. Ona görede hadis hasendir.  Deylemi Firdevs(1/34) Hdsno: 59& Musnedi Abd b. Humeyd(2/245)Hdsno: 1223)

11- (Muslim (11/217) K. Munafıkiyn ve Ahkamuha bab:16 hdsno:67 Ebu Yala el-Mavsili Musned(2/240) Hdsno:1904=”İblisin Tahtı deniz üzerindedir. İnsanları fitneye düşürmeleri için seriyyelerini gönderiri. Onun yanında onların en büyüğü fitnesi en büyük olandır.”lafzıyla.&Abd b. Humeyd(2/142) Hdsno:1031 Lafız değişiklikleri ile beraber Muslim’deki rivayet gibidir.& Ahmed  b Hanbel Musned(3/314) Hdsno:14430)

12- İslam Akaidi(2/197)592 nolu hadis tahricinin altında bu bilgi verilmiştir. Çev: Ahmed Varol vdğ. Aksa y.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yazar:
Seyfulislam ÇAPANOĞLU
logo
Bugünün ihyasından yarının inşaasına
Bize Ulaşın

0(216) 612 78 22

0(216) 611 04 64

vuslat@vuslatdergisi.com

Ihlamurkuyu Mah. Alemdağ Cad.
Adalet Sok. No:11 P.K 34772
Ümraniye / İstanbul